Rozporządzenie (UE) 2023/1230 - Rewolucja czy ewolucja na rynku maszynowym?

Jest rok 2006, właśnie zostaje opublikowany tekst dyrektywy maszynowej 2006/42/WE. Dyrektywa realnie zaczyna obowiązywać w 2010 r. Każdy podmiot wprowadzający maszynę do obrotu lub oddający ją do użytku zapoznaje się z zapisami dyrektywy. Z czasem, staje się ona dla nas zrozumiała, klarowna, wiemy już czego się z niej nie dowiemy i jakie otwarte kwestie pozostawia. Lata lecą… przemysł oraz technologia nie stoją w miejscu. Producenci maszyn wykorzystują najnowsze technologie w swoich urządzeniach, a importerzy sprowadzają bardzo zaawansowane technologicznie maszyny z  państw trzecich. W pewnym momencie zadajemy sobie pytanie, dlaczego dyrektywa maszynowa 2006/42/WE nie nadąża za rozwojem technologii i jest  jednym z ostatnich tak starych, nieaktualizowanych latami dokumentów?

No i mamy to! Rok 2023, pojawia się nowe rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230.

Rozwój technologii, nowe rozwiązania, procesy, rozwój AI, cyberbezpieczeństwo - to wszystko spowodowało, że Parlament Europejski musiał pochylić się nad dostosowaniem dyrektywy maszynowej do obecnych realiów przemysłowych.

Rozporządzenie w sprawie maszyn ma być odpowiedzią na zmieniający się świat i dostarczyć nam wszystkim niezbędnych informacji do poprawnej oceny maszyny. Czy na pewno tak będzie? Sprawdźmy!

Rozporządzenie UE, a nie dyrektywa

Jeszcze do niedawna większość aktów prawnych UE była publikowana w randze dyrektywy. Wiązało się to z koniecznością ich implementacji do prawa krajowego. Dla formalności, dyrektywa maszynowa 2006/42/WE została wprowadzona do prawa krajowego w postaci Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn. Rozporządzenia UE, których pojawia się najwięcej w ostatnim czasie, są w hierarchii wyżej niż dyrektywy. Co to oznacza? Rozporządzenie UE opublikowane w dzienniku urzędowym Unii Europejskiej jest prawnie wiążące i  jednocześnie zaczyna obowiązywać we wszystkich krajach członkowskich należących do wspólnoty. Wniosek jest jeden, Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2023/1230 z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie maszyn oraz w sprawie uchylenia dyrektywy 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Rady 73/361/EWG, nie wymaga transpozycji  do prawa krajowego. Data 20 stycznia 2027 r., jest w tym przypadku kluczowa!

Istotna modyfikacja, modernizacja, a może retrofit? Nareszcie to  wiemy

Nowe rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 wprowadza definicję „istotnej modyfikacji”. Definicję tak bardzo wyczekiwaną przez producentów, importerów, upoważnionych przedstawicieli i oczywiście użytkowników. Po latach domniemań związanych z wprowadzaniem zmian na maszynie wiemy już, kiedy nastąpi „głęboka” modernizacja. Czemu cudzysłów? Definicja nie istniała, wszystkie zmiany wprowadzane były w oparciu o czyjeś opinie, drzewa decyzyjne, opracowania. Nie było jasnych wytycznych. Nowa definicja ma szanse doprowadzić do sytuacji, w której każdy będzie w stanie określić znaczenie wprowadzonych zmian i  tego co ze sobą niosą. Może będzie się to wiązać z koniecznością nadania nowego oznakowania CE, wystawienia deklaracji zgodności UE czy zaktualizowania dokumentacji towarzyszącej. O tym wszystkim opowiemy podczas Konferencji Elokon w Gliwicach zaplanowanej w terminie 07-08.10.2026 r. Ale o tym później…

Nowe wymagania dla układów sterowania i cyberbezpieczeństwo

Zaczyna robić się poważnie. Dziś chyba już nikt z nas nie wyobraża sobie poważnej maszyny, niewyposażonej w programowalny przekaźnik bezpieczeństwa lub bezpieczny sterownik PLC. Nowe rozporządzenie w rozdziałach 1.1.9 oraz 1.2.1 wskazuje dość precyzyjnie jakie nowe wymagania będą stawiane układom sterowania maszyn wprowadzonych na rynek po dacie 20 stycznia 2027 r. W tym miejscu zaczynają się trudności.  Rozporządzenie samo w sobie nie informuje nas w jaki sposób mamy osiągnąć stan bezpieczny i spełnić określone wymagania. Mogą nam w tym pomóc dodatkowe akty prawne oraz normy, z którymi, czy nam się to podoba czy nie, będziemy musieli się zapoznać. Należą do nich m.in. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2024/2847 z dnia 23 października 2024 r., tzw. CRA (Cyber Resilience Act), norma EN IEC 62443 oraz prEN 50742. Który dokument i kiedy powinniśmy brać pod uwagę, od kiedy będzie obowiązywał? To wszystko już w październiku. Ekspert z obszaru OT podzieli się swoją wiedzą z uczestnikami konferencji. Zachęcam do obserwacji naszej strony wydarzenia, gdzie już niebawem nowe informacje na temat kolejnych prelegentów. https://ldag7a.subscribepage.io/

Sztuczna inteligencja a rozporządzenie maszynowe – to też ma znaczenie

Zacznijmy od tego, że w nowym rozporządzeniu w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 wymieszano numerację załączników względem dyrektywy maszynowej 2006/42/WE. W aktualnym załączniku IV, który w nowym rozporządzeniu będzie załącznikiem I, dokonano podziału na część A i B. Znalazły się w nim nowe kategorie maszyn szczególnie niebezpiecznych. Dodano elementy bezpieczeństwa o całkowicie lub częściowo samozmieniającym się zachowaniu z wykorzystaniem uczenia maszynowego, które zapewniają funkcje bezpieczeństwa oraz maszyny z wbudowanymi systemami o całkowicie lub częściowo samozmieniającym się zachowaniu z wykorzystaniem uczenia maszynowego, które zapewniają funkcje bezpieczeństwa i które nie zostały wprowadzone do obrotu niezależnie, wyłącznie w odniesieniu do tych systemów.

Patrząc na zaktualizowany załącznik I część A, możemy powiedzieć, że od 20 stycznia 2027 r. powinniśmy skrupulatnie przyglądać się maszynom i systemom wyposażonym w AI. Czy rozporządzenie w sprawie maszyn odpowie nam na pytanie jak takie urządzenia należy kwalifikować i oceniać? Niestety nie. Musimy skorzystać z kolejnego dokumentu jakim jest ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. tzw. AI ACT. Szczegóły tego dokumentu, kiedy ma zastosowanie dla maszyn, jakich kategorii maszyn i  jakie działania należy podjąć przybliży podczas naszej konferencji Pani dr Gabriela Bar - doświadczona ekspertka w dziedzinie prawa nowych technologii oraz prawa i etyki sztucznej inteligencji (AI).

Ustawa o systemie oceny zgodności a rozporządzenie (UE) 2023/1230

Każdy kto próbował oszukać system i wprowadził do obrotu maszynę nie spełniającą wymagań dyrektywy 2006/42/WE, najprawdopodobniej, wcześniej lub później spotkał się z Ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności. Ustawa ta definiuje odpowiedzialność osób wprowadzających maszynę do obrotu na rynku europejskim lub oddających ją do użytku pracownikom. Wraz z wejściem w życie nowego rozporządzenia, ustawa z 2002 r. przestaje obowiązywać. Powstaje pytanie co dalej… Aktualnie trwają pracę nad nową ustawą dotyczącą systemu oceny zgodności, która to zastąpi ustawę z 2002 r. oraz Ustawę z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzorze rynku dotyczącą serii innych produktów niż maszyny.

Jaki kształt może przyjąć nowa ustawa, jak i czy zmieni się odpowiedzialność producentów, importerów oraz dystrybutorów maszyn? Zagadnienia te przybliży dla nas Nadinspektor Państwowej Inspekcji Pracy, Pan Włodzimierz Łabanowski. Od 1992 roku zatrudniony w Państwowej Inspekcji Pracy w Okręgowym Inspektoracie Pracy w Olsztynie. Od samego początku funkcjonowania nadzoru rynku w Polsce prowadzi i koordynuje w OIP Olsztyn zadania kontrolne z zakresu spełniania wymagań zasadniczych dla maszyn i innych urządzeń technicznych oraz środków ochrony indywidualnej.

Dokumentacją do maszyn już nie ogrzejemy domu w chłodne dni

W przewodniku do dyrektywy maszynowej 2006/42/WE mogliśmy do niedawna znaleźć następujący zapis „§255 Forma instrukcji. W sekcji 1.7.4 nie podano szczegółów dotyczących formy instrukcji. Ogólnie uznaje się, że wszystkie instrukcje dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa muszą być dostarczane w formie papierowej, ponieważ nie można założyć, że użytkownik ma dostęp do środków służących odczytaniu dostarczonej instrukcji w formie elektronicznej lub udostępnionej na stronie internetowej” Autorom nowego rozporządzenia (UE) 2023/1230 przyświecała idea, aby dokumentacja dostarczana wraz z maszyną, czyli instrukcja obsługi oraz deklaracja zgodności UE nie zwiększała śladu węglowego.

Tym samym, w tekście rozporządzenia wprost wskazano, że  właściwą i najlepszą formą dostarczenia dokumentacji użytkownikowi jest wersja elektroniczna. Rozporządzenie określa w jaki sposób dokumentacja ma być dostarczona oraz przez jaki czas ma być przechowywana przez producenta. Zmiany nie ominęły zawartości samej dokumentacji. Dotyczy to zarówno instrukcji obsługi maszyny, deklaracji zgodności UE, tabliczki znamionowej jak i dokumentacji technicznej. O wszystkich kluczowych zmianach opowiedzą eksperci Elokon podczas konferencji. Zarówno podczas oficjalnych wystąpień jak i przy pysznej kawie w kuluarach.

Po co komu konferencja Elokon?

Od ponad 30 lat zajmujemy się bezpieczeństwem maszyn. Wraz z Państwem wkraczaliśmy w nową rzeczywistość, w nowy porządek prawny poprzez dołączenie do Unii Europejskiej. Razem wdrażaliśmy postanowienia dyrektywy maszynowej 98/37/WE oraz 2006/42/WE. I tym razem chcemy być razem z Państwem, w maksymalnie przyjazny sposób przekazać wymagania dotyczące nowego rozporządzenia (UE) 2023/1230. Nie tylko poprzez suche dane, ale również warsztaty praktyczne. Bloki tematyczne poprowadzone zostaną przez autorytety w branży maszynowej.

Po pierwszym dniu wspólnie spędzimy miło czas podczas wieczornego spotkania. Nie zabraknie czasu na rozmowy w kuluarach z naszymi ekspertami, którzy będą do Państwa dyspozycji.

Serdecznie zapraszam do zapisów, bo czasu do rozpoczęcia konferencji zostało niewiele a do wejścia w życie nowego rozporządzenia w sprawie maszyn, niewiele więcej!

Zapraszamy do odwiedzenia strony Akademii Elokon https://www.akademiaelokon.pl/ oraz rejestracji na konferencję https://ldag7a.subscribepage.io/

Zespół Akademii Elokon